Gezonder Eten in Amsterdam UMC
In dit project wordt onderzocht hoe we de voedselomgeving binnen Amsterdam UMC gezonder en duurzamer kunnen maken voor medewerkers en bezoekers. De voedselomgeving omvat al het eten en drinken dat binnen Amsterdam UMC wordt aangeboden. Een gezonde voedselomgeving helpt mensen om betere voedingskeuzes te maken en kan zo bijdragen aan gezondheid en welzijn. Dit project wordt uitgevoerd in opdracht van het Centrum voor Duurzame Zorg en de Voedingscommissie van Amsterdam UMC.
Ambitie: Amsterdam UMC streeft ernaar dat in 2030 minimaal 80% van het voedingsaanbod voor medewerkers en bezoekers gezond is, volgens de Schijf van Vijf en dagkeuzes, en dat minstens 60% van het aangeboden eiwit van plantaardige oorsprong komt. Deze doelstelling is lijn met landelijke richtlijnen van de Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU), het Nationaal Preventie Akkoord en Goede Zorg Proef Je
Onze aanpak
Onze aanpak is gebaseerd op principes uit systeem- en transitie-denken. Dat betekent dat er niet één oplossing is, maar dat we een pakket aan gerichte acties inzetten, stap voor stap leren en samen verbeteringen doorvoeren. We doorlopen de volgende stappen:
- Opstellen van een gedeelde visie en governance structuur, zodat duidelijk is wie waarover gaat.
- Scan voedselomgeving om de huidige mate van gezondheid en duurzaamheid in kaart te brengen.
- Stakeholder workshops om samen inzichtelijk te maken waarom huidige inspanningen onvoldoende werken en gerichte acties te ontwikkelen.
- In een medewerkersberaad betrekken we alle medewerkers van Amsterdam UMC, zodat het beleid aansluit bij hun wensen en behoeften.
- Doorlopende implementatie en evaluatie van acties om de voedselomgeving te verbeteren.
Governance structuur
- Het Centrum voor Duurzame Zorg is opdrachtgever en nauw betrokken bij het project. Het Centrum houdt zich bezig met het verduurzamen van de zorg binnen Amsterdam UMC.
- De Voedingscommissie van Amsterdam UMC is uitvoerend verantwoordelijk en heeft mandaat tot het nemen van beslissingen. De commissie bestaat uit betrokken artsen, diëtisten, facilitair managers en voedingswetenschappers en is verantwoordelijk voor een verantwoord, uniform en duurzaam voedingsbeleid.
- De werkgroep duurzame voeding is opgericht vanuit de Voedingscommissie en heeft een sturende rol in de uitvoering.
Scan voedselomgeving
In het najaar van 2024 is onderzocht hoe gezond en duurzaam het voedselaanbod voor medewerkers en bezoekers in Amsterdam UMC is. De resultaten laten zien dat de voedselomgeving nog onvoldoende aansluit bij de doelen van Amsterdam UMC: gemiddeld valt 76% van het aanbod buiten de Schijf van Vijf. Vooral gebak, koek en snacks zijn veel aanwezig, maar scoren laag op gezondheid. Ook bleek dat samengestelde broodjes en maaltijden gemiddeld voor 53% uit plantaardig eiwit bestaan. Daarnaast stoten producten buiten de Schijf van Vijf gemiddeld twee keer zoveel CO2 uit als producten binnen de Schijf van Vijf. Verder richten de meeste prijsacties en promoties (76%) zich op ongezonde keuzes.
Deze inzichten zijn belangrijke aanknopingspunten om de voedselomgeving in Amsterdam UMC verder te verbeteren en te monitoren.
Stakeholder workshops
In maart 2025 organiseerden we twee workshops met 35 stakeholders. Stakeholders zijn door middel van een stakeholderanalyse met interviews in kaart gebracht. Samen onderzochten we waarom de voedselomgeving nog onvoldoende gezond en duurzaam is, en bedachten we gerichte acties om dit te verbeteren.
Uit de eerste workshop ontstond een systeemkaart met drie terugkerende patronen die verandering van de voedselomgeving in de weg staan. In de tweede workshop gingen stakeholders aan de slag met het bedenken van gerichte acties om deze patronen te doorbreken. Op basis van deze inzichten is een routekaart opgesteld om de transitie naar een gezonde en duurzame voedselomgeving in gang te zetten.
Medewerkersberaad
Amsterdam UMC vindt het belangrijk dat veranderingen in het voedingsaanbod aansluiten bij de wensen en behoeften van medewerkers. Daarom organiseerden we in 2025 een brede raadpleging en een medewerkersberaad onder alle medewerkers. Bijna 3.000 medewerkers namen deel aan de raadpleging. Dit traject werd begeleid door Populytics en Public Mediation.
Het eindadvies van het medewerkersberaad is op 27 januari 2026 officieel gepresenteerd en overhandigd aan de Raad van Bestuur en de Voedingscommissie van Amsterdam UMC.
Dit advies vormt een belangrijke stap richting een voedselomgeving die gezonder, duurzamer en aantrekkelijker is voor medewerkers en bezoekers. Het biedt een basis voor de prioritering van maatregelen in de komende jaren, om toe te werken naar 80% gezond en 60% plantaardig eiwit in 2030, én om de voedselomgeving zo in te richten dat niet alleen het voedselaanbod, maar ook de keuzes en verkoop worden gestuurd.
In de infographic zijn de belangrijkste bevindingen samengevat. Het eindadvies van het medewerkersberaad en de rapportage over de raadpleging zijn te downloaden via de links.
Het onderzoeksteam
Jillian O'Mara
Projectmanager
afdeling Publieke Gezondheid Amsterdam UMC
voedingscommissie@amsterdamumc.nl
dr. ir. Coosje Dijkstra
Projectleider
Onderzoeker, afdeling Publieke Gezondheid Amsterdam UMC
prof. dr. ir. Joline Beulens
Voorzitter expertiseteam gezondheidsbevordering van de voedingscommissie
Hoogleraar epidemiologie, afdeling Epidemiologie en Datawetenschappen Amsterdam UMC
dr.ir. Hinke Kruizenga
Themaleider duurzame voeding
Onderzoeker, afdeling Diëtetiek & Voedingswetenschappen en themaleider duurzame voeding Amsterdam UMC
dr. ir. Wilma Waterlander
Expert
Onderzoeker, afdeling Publieke Gezondheid Amsterdam UMC
Uitgevoerd door
