De Pitstop Voeding & Beweging
Een geintegreerde voeding- en beweegbehandeling in het ziekenhuis
In het ziekenhuis is genoeg eten en bewegen zeer moeilijk door een verminderde eetlust, smaakveranderingen, misselijkheid, vermoeidheid, inactiviteit en pijn. Dit leidt tot fors en snel verlies van spieren, gemiddeld ongeveer 0,8 tot 1 kg per week. Er is een lange intensieve revalidatie nodig om dit verlies van spiermassa weer te herstellen. Vaak is dat niet haalbaar en resulteert een ziekenhuisopname in een blijvende verslechtering van de spiermassa en spierkracht en daarmee de functionaliteit.
Eiwitten in voeding zijn de bouwstenen voor spieren. Door te bewegen, kan het lichaam deze bouwstenen nog beter gebruiken. Om spieren gezond te houden, vooral bij ziekte, is het dus erg belangrijk om voldoende eiwitten te eten en zoveel mogelijk te bewegen.
Project
Fysiotherapeuten en diëtisten kennen de synergetische werking van een voeding- en beweegbehandeling, maar in de praktijk blijven dit gescheiden behandelingen. Voeding en bewegen zijn beide verpleegsensitieve uitkomstmaten, waarvan verpleegkundigen zich niet altijd bewust zijn. Er is geen gezamenlijk doel. Multidisciplinaire kennis, vaardigheden, taakverdeling en samenwerking kan verbeterd worden.
Op meerdere afdelingen van Amsterdam UMC wordt er in het project Pitstop Voeding & Beweging gewerkt aan deze geintegreerde voeding- en beweegbehandeling. Op de ene afdeling ligt de nadruk op diagnostiek en transmurale overdracht en op de andere afdeling op communicatie.
De metafoor Pitstop
Voor de multidisciplinaire taakverdeling en samenwerking waarin de patiënt centraal staat hebben we de metafoor van een pitstop in de autosport gekozen. De patiënt (de coureur) heeft al een lange weg afgelegd en verwacht in de het ziekenhuis (de pitstop) een optimale en soepele interventie zodat hij / zij zo snel en goed mogelijk weer zijn / haar weg kan vervolgen. Als er één onderdeel van de pitstop niet goed gaat heeft dat grote gevolgen. Optimale samenwerking en rolverdeling is een voorwaarde voor succes.
De doelstelling is:
Ontwikkeling en implementatie van een interdisciplinaire voeding- en beweegbehandeling zodat er tijdig en gelijktijdig de juiste interventies worden ingezet door het zorgteam, waarmee wordt bijgedragen aan behoud van spiermassa en conditie tijdens de klinische opname of poliklinische behandeling.
Implementatieroutekaart
Het mooie is: dit project is geen blauwdruk die je klakkeloos overneemt. Integendeel. Elke afdeling kiest z’n eigen route, bepaalt zelf de prioriteiten en bouwt voort op wat er al is. Zo is in de afgelopen jaren – door vallen en opstaan – een implementatieroutekaart ontstaan. Een praktische leidraad voor andere teams, afdelingen of zorginstellingen die hiermee aan de slag willen.
We hebben veel geleerd. Bijvoorbeeld dat eigenaarschap bij het zorgteam cruciaal is. Dat planning flexibel moet aansluiten bij de werkdruk. Dat het werkt om bestaande commissies – zoals in Amsterdam UMC de Voedingscommissie en Commissie Functiebehoud – te benutten. En dat een goede projectleider het overzicht bewaart, de verbinding houdt tussen losse initiatieven, en zorgt voor een gezamenlijk verhaal.
Daarnaast maken we gebruik van lopend onderzoek en publiceren we onze resultaten, zodat de aanpak ook wetenschappelijk onderbouwd is. Via het VBNU platform en onze socials delen we kennis, verhalen en praktische tools – alles om implementatie te ondersteunen en collega’s te inspireren.
Onze conclusie? Het integreren van voeding en beweging in de ziekenhuiszorg is complex, maar absoluut haalbaar. Het vraagt om samenwerking, om ruimte voor maatwerk én om zowel bottom-up innovatie als top-down borging in beleid.
Enkele producten
In nauwe samenwerking met de volgende projecten
Het projectteam van zorgprofessionals
dr.ir. Hinke Kruizenga
diëtist-onderzoeker
Dennis Gommers
Fysiotherapeut
Iris Bosman MSc
Fysiotherapeut
Khadisja Ben Allouch MSc
Dietist
Natascha de Ruiter
consulent ouderengeneeskunde, voorzitter verpleegkundig netwerk functiebehoud
Hanneke Bruggink MSc
diëtist
Kim Stolwijk
fysiotherapeut
Maryam van Essen
diëtist
Inge Dekker MSc
diëtist
Robin van der Laan
fysiotherapeut
Sophie Rademaker MSc
diëtist
Judith van Beek
fysiotherapeut
Uitgevoerd door
