Opheffing verstopping van de sonde

Opheffing verstopping van de sonde

Doorgankelijk maken van een verstopte neusmaagsonde

Auteurs: Myrthe van der Boon en Esther Spijkerman, januari 2016

Aanbeveling

Wij doen de aanbeveling om de doorgankelijkheid van een maagsonde te herstellen met lauw water en (kool)zuurhoudende dranken te vermijden, zoals beschreven in de Nederlandse richtlijn.

Niveau van bewijs: Al

Klinisch scenario

In het Emma Kinderziekenhuis (EKZ), AMC liggen regelmatig kinderen met een maagsonde. Een vaak terugkerend probleem is verstopping van de maagsonde. Om de doorgankelijkheid te herstellen, worden door verpleegkundigen verschillende interventies toegepast, bijvoorbeeld warm water, spa rood of cola. Ook blijken er verschillen te bestaan tussen ziekenhuizen; waar het ene ziekenhuis de voorkeur geeft aan koolzuurhoudende dranken, adviseert een ander ziekenhuis dat juist niet te gebruiken.

Verpleegkundigen van de afdeling Tieners besluiten deze klinische onzekerheid uit te zoeken.

 

Stap 1: de PICO

P       Patiënten met een verstopte maagsonde
I         Koolzuurhoudende drank 
C      Geen koolzuurhoudende drank 
O      Doorgankelijkheid maagsonde, nieuwe maagsonde, bijwerkingen

Stap 2: de zoekstrategie

Search: PubMed, CINAHL, Google Scholar en V&VN richtlijnen database. Gezocht naar systematic reviews (SR), reviews, gerandomiseerde studies (RCTs) en richtlijnen.

Zoektermen: feedingtube, enteral nutrition, unclog, occlusion, occlus, obstructed, declog, clog, clearing, flush, irrigants, carbonated water, sodium b.icarbonate. 

Resultaten: 1 systematic review, 3 reviews, 4 en 1 richtlijn

Stap 3: kritische beoordeling

Dandeles et al.1 doet een literatuuronderzoek naar de effectiviteit en veiligheid van verschillende methoden om een verstopping van een maagsonde te voorkomen en te verhelpen. In deze SR  zijn 1 RCT, 1 beschrijvende studie en 3 in vitro onderzoeken geïncludeerd. De studie is zeer matig uitgevoerd: de methode paragraaf  ontbreekt en de resultaten  worden slechts  summier  weergegeven.  Fisher  et ai.2, Bourgault et al.3 en Lord et al.4 beschrijven een aantal interventies om een verstopte maagsonde te verhelpen en geven daarbij referenties. Het is in de publicaties onduidelijk of de onderbouwing

van de interventies systematisch tot  stand is gekomen. Deze reviews hebben daardoor  het karakter van praktijkgerichte, opinion-based artikelen. De richtlijn van de V&VN5 is van goede kwaliteit met de kanttekening dat er niets gezegd wordt over implementatie van de richtlijn.

Resultaten van onderzoek

Water

Het is niet onomstotelijk aangetoond dat water een grotere effectiviteit zou hebben om een verstoptemaagsonde weer doorgankelijk te krijgen dan andere maatregelen.1 Water versus cola leverde geen verschil (p>0.05). Wanneer water wordt vergeleken met cranberry sap lijkt water effectiever (p<0.05). Deze resultaten  komen echter uit  gedateerde, in  vitro  studies. Toch doen de meeste  auteurs  de aanbeveling om het doorspuiten van de verstopte maagsonde altijd als eerste te proberen met lauw water.1 3 5 Dit omdat andere genoemde interventies zoals (kool)zuurhoudende dranken en pancreasenzymen nadelige effecten zouden kunnen hebben. Tevens is water het meest beschikbare middel en veilig.

Koolzuurhoudende dranken en cranberry sap

Het is niet aangetoond dat koolzuurhoudende dranken of cranberry sap een grotere effectiviteit zou

hebben om een verstopte maagsonde weer doorgankelijk te krijgen dan andere maatregelen.1 Er zijn aanwijzingen dat cranberry minder effectief is dan water en cola (p<0.05).1

 Pancreasenzymen

Pancreasenzymen lijken effectief  om een verstopte  maagsonde  doorgankelijk  te  krijgen  wanneer de pH-waarde van het pancreasenzym wordt verhoogd  naar 7.9. Dit  blijkt uit een studie waarin van de 32 verstopte maagsondes 23 maagsondes doorgankelijk werden na gebruik van “geactiveerde Viokase”.1 Echter kleven er grote nadelen aan het gebruik van pancreasenzymen. Bij verstopping

door geneesmiddelen leidt een hoge zuurgraad juist tot meer verstopping, aangezien de meeste geneesmiddelen hierdoor neerslaan. Ook kan door zowel een hoge als lage pH het eiwit uit de sondevoeding denatureren en hierdoor samenklonteren.

Stap 4: conclusie

Wetenschappelijk bewijs ontbreekt om te zeggen welke interventie effectief is om een verstopte maagsonde te verhelpen. Op dit moment is de kennis beperkt en vooral gebaseerd op in vitro studies en opinion-based literatuur. Er lijkt echter consensus te bestaan dat  lauw water de interventie van eerste keuze is en dat (kool)zuurhoudende dranken en pancreasenzymen niet gebruikt moeten worden.

 

Stap 5: toepassing in de praktijk

We zullen onze protocollen (waar nodig) aanpassen aan de resultaten van deze CAT en de kennis verspreiden via de reguliere scholingsmomenten binnen ons ziekenhuis.

Literatuurlijst

  1. Dandeles L, Lodolce A. Efficacy of Agents to Prevent and Treat Enteral Feeding Tube The AnnaIs of Pharmacotherapy 2011;45:676-80.
  2. Fisher C, Blalock B. Clogged Feeding Tubes: A Clinician’s Nutrition Issues in Gastroenterology 2014;127.
  3. Bourgault A, lpe L, Weaver J, et Development of Evidence-Based Guidelines and Critica! Care Nurses’ Knowledge of Enteral Feeding. Critical Care Nurse 2007;27(4):17-29.
  4. Lord Restoring and Maintaining Patency of Enteral Feeding Tubes. Nutrition in Clinical Practice 2003;18:422-426.
  5. V&VN Beroepsvereniging van Landelijke multidisciplinaire richtlijn neusmaagsonde, Utrecht 2011.