Stimulerende en verdovende middelen kunnen de kwaliteit van slaap beïnvloeden. Stimulerende middelen zoals cafeïne (koffie, cola, thee & chocolade) kunnen ervoor zorgen dat men minder snel/diep gaat slapen. De halfwaardetijd van cafeïne is vijf uur, wat inhoudt dat er tien uur na inname nog 25% van de cafeïne in het bloed zit. Ook verdovende middelen kunnen de slaap beïnvloeden. Alcohol kan ervoor zorgen dat men sneller in slaap valt en in het begin ook wat langer in de diepe slaap komt. Dat is echter alleen in het begin van de slaapcyclus. Daarna wordt de REM-slaap namelijk geremd en slaapt iemand lichter, waardoor emoties en informatie minder goed verwerkt kunnen worden. Een lage hoeveelheid alcohol heeft niet veel effect op de slaap, maar grotere hoeveelheden wel. Voor vrouwen wordt geadviseerd geen alcohol te drinken voor het slapen gaan. Voor mannen is dit maximaal 1 glas, weliswaar tot een uur voor het naar bed gaan.