Hyper- en hypoglycemie

Hyper en hypoglykemie

Dit onderdeel duurt 20 minuten

DOEL VAN DIT ONDERDEEL

In dit onderdeel wordt de theorie behandeld. Deze basiskennis is nodig om te begrijpen waarom hoge en lage bloedglucosewaarden ontstaan, wat de symptomen zijn en hoe het kan worden opgelost.

LEERDOELEN DEELNEMERS

1. De deelnemer kan het verschil benoemen tussen een hyper- en hypoglykemie.
2. De deelnemer kan de oorzaken, symptomen en behandeling van zowel de hyper- als hypoglykemie benoemen.
3. De deelnemer kan beoordelen of hij/zij zelf kans maakt op een hypoglykemie o.b.v. de medicatie die hij/zij gebruikt.
4. De deelnemer kan beoordelen wanneer hij/zij zelf kans maakt op een hyperglycemie.
5. De deelnemer kunnen de symptomen van een hyper- en hypoglykemie herkennen en vervolgens toetsen of het daadwerkelijk zo is. De deelnemer kan beoordelen of de strategie die hij/zij kiest om een hyper- of hypoglykemie op te lossen goed is.
6. De deelnemer kunnen strategieën benoemen om stress te verminderen en/of er beter mee om te leren gaan.

ROL VAN DE TRAINER

De trainer stimuleert de deelnemers tijdens dit onderdeel om zelf na te denken over de invloed van bloedglucosestijging en daling en de eigen invloed daarop. De trainer geeft geen oordeel over de antwoorden van de deelnemers. De trainer heeft een open, geïnteresseerde, empathische houding en zorgt voor een veilige sfeer in de groep. De trainer verdeelt zijn/haar aandacht over de deelnemers.

De trainer zorgt ervoor dat hij/zij tijdens de bijeenkomst zo min mogelijk zelf aan het woord is. De trainer geeft de deelnemers zoveel mogelijk gelegenheid om zelf dingen te ontdekken. Als richtlijn: stelt tenminste één vraag voor elk stukje informatie dat wordt behandeld.

INHOUD

Dit onderdeel gaat over hyper-en hypoglykemie: het herkennen, het meten/ toetsen, de oorzaken, de oplossingen en het voorkomen.

VOORBEREIDING

Zorg dat er voldoende flapovers zijn en stiften. Zorg voor tape, plakkers of magneten om de flapover in de ruimte op te kunnen hangen.

Draaiboek

Te hoge bloed- glucosewaarden: hyperglycemie

Wanneer spreek je van een te hoge bloedglucosewaarde? Hoe noemen we dat?

Een goede bloedglucosewaarde is tussen 4 en 7 mmol/l. boven de 10 mmol/l spreken we van hyperglycemie.

Maak een flapover met de titel: Hoge bloedglucose/hyperglycemie.

Wat zijn oorzaken voor een te hoge bloedglucose waarde?

Doordat er te weinig insuline in het lichaam aanwezig is, omdat er te laat of te weinig insuline is gespoten, je hebt meer gegeten dan normaal, minder bewogen.

Uiteindelijk staan de volgende oorzaken van een hyperglycemie op de flapover:

Herhaal nog eens de symptomen van een hoge bloedglucose waarde en hoe die verklaard konden worden.

Verwijs naar de tekening en de relevante flapovers.

Wat kun je doen als je op dit moment een waarde boven de 10 zou hebben?

Zorg dat alle mogelijkheden worden besproken: bewegen, water drinken, extra medicatie of insuline extra gebruiken, het advies van de arts/diabetesverpleegkundige volgen, de oorzaak te achterhalen.

Wanneer een hoge(re) waarde vaker voorkomt, is het verstandig een afspraak te maken met de arts, POH of verpleegkundige. Deze geeft u dan gericht advies in uw specifieke situatie. Zorg er in ieder geval voor voldoende water te drinken bij hoge waarden, om uitdrogen te voorkomen.

Te lage bloed- glucosewaarden: Hypoglykemie

Neem een flap-over waarop je de volgende titel zet: Te lage bloedglucose/hypoglykemie. Kijk of de symptomen er ook bij passen.

Wanneer spreken we van een ‘te lage’ bloedglucose?

Wanneer deze daalt onder de 4 mmol/l.

Wanneer nog niet genoemd door deelnemers: we spreken dan van een ‘hypoglykemie’ of ‘hypo’.

Wat kunnen oorzaken zijn van een te lage bloedglucose als je diabetes hebt?

Er is teveel insuline in het lichaam aanwezig is en/of te weinig glucose. Er kan teveel insuline zijn gespoten of teveel aan medicijnen genomen. Te weinig glucose in het bloed kan ontstaan door een flinke inspanning, later/ minder eten dan normaal. Alcohol en stress kunnen de bloedglucose ook verlagen.

Heeft iedereen die diabetes heeft kans op een hypoglykemie?

Maak duidelijk dat de kans op een hypo bij iemand die geen insuline of SU-derivaten bijzonder klein is, alleen in hele uitzonderlijke situaties. Het bespreken van hypoglykemie moet er niet voor zorgen dat mensen onnodig veel koolhydraten extra gaan eten omdat ze zich af en toe moe of hongerig voelen!

Heeft u weleens een hypoglykemie gehad? Hoe merkte u dat? Wat voelde u?

Laat deelnemers symptomen van hypoglykemie noemen.

Schrijf symptomen van hypoglykemie op de flap-over, maak een nieuwe als het niet past.

Meestal treden eerst waarschuwingssymptomen op. Wanneer de bloedglucose verder daalt, functioneren de hersenen minder goed omdat ze niet meer voldoende glucose (brandstof) krijgen. Uiteindelijk kan iemand bewusteloos raken. Benadruk dat de klachten weer verdwijnen wanneer de hypoglykemie op een juiste manier gecorrigeerd is. Vertel dat bij mensen die lang diabetes hebben, de symptomen van een hypoglykemie kunnen veranderen en zelfs kunnen verdwijnen.

Hoe kan een hypoglykemie het snelst maar ook betrouwbaar gecorrigeerd worden?

Stel vragen tot mensen zelf komen met glucose in de vorm van snelwerkende koolhydraten. Bespreek welke dat zijn: limonade, dextro, frisdrank (geen light), vruchtensap, suikerklontje.

Wat zou u dan kunnen nemen? Hoeveel zou u daarvan moeten nemen? Hoeveel koolhydraten zijn dat?

Wanneer er veel mensen zijn die insuline gebruiken of SU-derivaten is het belangrijk de hoeveelheden goed uit te schrijven. Schrijf dan op de flap-over voedingsmiddelen die snelwerkende glucose bevatten (vermeld ook de hoeveelheid), tot onderstaande lijst op de flap-over staat. Bespreek dat in verschillende situaties verschillende middelen handig zijn (om mee te nemen onderweg, naast het bed, etc.)

Veel mensen hebben moeite om helder te denken bij een hypoglykemie. Er zijn daarom een aantal vuistregels om rekening mee te houden:

Draag altijd iets bij u dat koolhydraten bevat (bijvoorbeeld Dextro/ druivensuikertabletten) en bewaar deze steeds op dezelfde plaats.

Gebruik bij voorkeur dranken die glucose bevatten of druivensuiker (zie tabel) om uit de ‘gevarenzone’ (lager dan 4 mmol/l) te komen. Duurt het nog even tot de volgende maaltijd (1 uur of langer), eet dan nog iets dat langzame koolhydraten bevat om ervoor te zorgen dat uw bloedglucose niet opnieuw daalt, het liefst iets met weinig vet (bijvoorbeeld een cracker of boterham). Eet niet teveel, zorg ervoor dat uw bloedglucose niet te hoog wordt. Probeer bij een lage bloedglucose achter de oorzaak te komen, zodat u een hypo de volgende keer kunt voorkomen.

Is deze informatie duidelijk voor u? Zowel een te hoge als een te lage bloedglucose zijn niet wenselijk. Benadruk nog dat hypo ’s niet bij iedereen zullen voorkomen.

Glucoserijke producten die ongeveer 20 gram koolhydraten bevatten, op alfabetische volgorde

Bron: opgave fabrikanten

Dranken die ongeveer 20 gram koolhydraten bevatten, op alfabetische volgorde

Bron: Nevo-online