Overbruggen van de kloof richting gezonde leefstijl voor thuiswonende ouderen
Promotie Patricia van der Laag – 27 mei 2026
Waarom zijn voeding en krachttraining belangrijk?
Met het ouder worden neemt de spierkracht geleidelijk af. Dit proces versnelt bij ziekte, ondervoeding en lichamelijke inactiviteit. Verlies van spierkracht vergroot de kans op beperkingen in het dagelijks functioneren, chronische aandoeningen, ziekenhuisopnames en valincidenten.
Onderzoek laat zien dat deze achteruitgang kan worden vertraagd door krachttraining te combineren met een eiwitrijke voeding. Daarom werd in Wageningen de interventie ProMuscle in de Praktijk ontwikkeld. Dit programma bestaat uit twaalf weken krachttraining onder begeleiding van een fysiotherapeut, gecombineerd met voedingsbegeleiding door een diëtist gericht op een hogere eiwitinname. Eerdere studies lieten zien dat dit leidt tot verbeteringen in spierkracht, spiermassa en fysiek functioneren.
De weg van implementatie
Een effectieve interventie is niet automatisch een succesvolle interventie in de praktijk. Daarom onderzocht Patricia stap voor stap wat nodig is om ProMuscle duurzaam te implementeren.
1. Verkennen
In de eerste fase werd onderzocht welke factoren de implementatie van ProMuscle bevorderen of juist belemmeren. Via literatuuronderzoek en interviews met fysiotherapeuten, diëtisten en ouderen werden verschillende uitdagingen zichtbaar. Zo bleek samenwerking tussen professionals vaak onvoldoende georganiseerd, ontbraken regionale netwerken en was er nog weinig kennis over spierkrachtverlies en de mogelijkheden om dit tegen te gaan. Ook werden kosten en financiering regelmatig genoemd als belemmering.
2. Bouwen
Vervolgens werd samen met fysiotherapeuten, diëtisten, onderzoekers en implementatie-experts gezocht naar oplossingen. Dit resulteerde in een praktische implementatietoolbox met informatie, materialen en hulpmiddelen voor onder andere samenwerking, organisatie en financiering. Deze toolbox ondersteunde professionals bij het aanbieden van ProMuscle in hun eigen praktijk.
3. Verder kijken
Hoewel de toolbox de implementatie verbeterde, bleek dit niet voldoende om alle ouderen te bereiken. Met name ouderen in een kwetsbare positie namen minder vaak deel. Professionals gaven aan dat het lastig bleef om ouderen te bereiken en te overtuigen van het belang van krachttraining. Daarnaast vormden kosten en het ontbreken van structurele financiering een belangrijke drempel.
Structurele ondersteuning is noodzakelijk
Een van de belangrijkste conclusies van het proefschrift is dat implementatie van leefstijlinterventies niet uitsluitend afhankelijk is van gemotiveerde zorgprofessionals.
Om leefstijlprogramma’s zoals ProMuscle breed toegankelijk te maken zijn structurele randvoorwaarden nodig:
- Ondersteuning vanuit zorgorganisaties;
- Inbedding van leefstijl in beleid en regionale afspraken;
- Structurele financiering van leefstijlinterventies;
- Samenwerking tussen zorg, onderwijs, onderzoek en gemeenten.
Zonder deze voorwaarden blijft het bereik beperkt, hoe effectief een interventie ook is.
Betekenis voor de praktijk
Het promotieonderzoek van Patricia laat zien dat de implementatie van leefstijlinterventies een gezamenlijke verantwoordelijkheid is. Succesvolle implementatie vraagt om samenwerking tussen ouderen, zorgprofessionals, beleidsmakers, kennisinstellingen en onderwijs. Alleen dan kunnen bewezen effectieve interventies bijdragen aan gezond ouder worden en het verminderen van de druk op de zorg.
De boodschap van het proefschrift is daarom helder:
We weten steeds beter wat werkt voor gezond ouder worden. De volgende stap is ervoor zorgen dat deze kennis ook terechtkomt bij de mensen die er het meest baat bij hebben.