Home is where the heart is – nieuwe fysiotherapeutische benaderingen voor de revalidatie van ouderen met een hartaandoening
Promotie van Michel Terbraak, 30 januari 2026Op deze pagina vindt u het lekenpraatje van Michel Terbraak op 30 januari 2026. Zijn proefschrift heeft de titel Novel physiotherapeutic approaches for the rehabilitation of older patients with cardiovascular disease.
Centraal staat één belangrijke vraag: kan hartrevalidatie aan huis een goed alternatief zijn voor revalidatie in het ziekenhuis, vooral voor kwetsbare ouderen?
In Nederland leven ongeveer 1,7 miljoen mensen met een hart- of vaatziekte, en meer dan de helft is ouder dan 65 jaar. Voor deze groeiende groep is goed herstel na een ziekenhuisopname essentieel om zelfstandig te blijven functioneren en kwaliteit van leven te behouden.
Het probleem: effectieve zorg die veel ouderen niet bereikt
De gebruikelijke hartrevalidatie begint met een inspanningstest in het ziekenhuis, gevolgd door een trainingsprogramma in groepsverband.
Deze behandeling is bewezen effectief: zij vermindert sterfte en ziekenhuisopnames en verbetert functioneren en kwaliteit van leven.
Toch doet ongeveer 70% van de oudere patiënten niet mee.
Belangrijke redenen zijn praktische belemmeringen zoals vervoer, afhankelijkheid van mantelzorg en het niet altijd ervaren van nut of noodzaak.
Dit roept een fundamentele vraag op:
wat als we hartrevalidatie dichter bij huis organiseren?
De oplossing onderzocht: hartrevalidatie aan huis
In dit proefschrift staat de zogenoemde cardiologische zorgbrug centraal.
Daarin krijgen patiënten rond ontslag begeleiding van een apotheker en wijkverpleegkundige, gecombineerd met hartrevalidatie aan huis door een daarvoor geschoolde fysiotherapeut.
Uit het onderzoek blijkt dat deze aanpak goed uitvoerbaar is in de eerste lijn, mits er ruimte is voor maatwerk, goede samenwerking tussen zorgverleners en voldoende tijd en middelen.
Ook blijkt dat meer ouderen deelnemen wanneer revalidatie thuis wordt aangeboden, en dat de meeste deelnemers het programma afronden — ongeacht het aantal bijkomende aandoeningen.
Effect op herstel en dagelijks functioneren
Hoewel thuisrevalidatie niet leidde tot minder sterfte of heropnames, waren er wel minder medicatieproblemen.
Belangrijker nog: patiënten die thuis revalideerden gingen vaker vooruit in fysiek functioneren en minder vaak achteruit dan patiënten met gebruikelijke zorg.
Dat verschil is klinisch relevant.
Beter fysiek functioneren betekent een grotere kans om langer zelfstandig thuis te blijven wonen — een uitkomst die voor veel ouderen van doorslaggevend belang is.
Tegelijkertijd liet aanvullend onderzoek zien dat ouderen in de eerste week na ontslag nauwelijks voldoende bewegen, vooral wanneer zij kwetsbaar zijn.
Dit onderstreept hoe belangrijk gerichte begeleiding bij bewegen in de thuissituatie is.
Meten en begeleiden buiten het ziekenhuis
Voor veilige thuisrevalidatie is betrouwbare monitoring nodig.
De 2-minuten steptest blijkt hiervoor geschikt: een eenvoudige test die thuis kan worden uitgevoerd en een vergelijkbare maat voor inspanningsvermogen geeft als de fietstest in het ziekenhuis.
De metingen zijn bovendien goed reproduceerbaar.
Hiermee wordt het mogelijk om inspanning en herstel veilig te volgen buiten de muren van het ziekenhuis.
Conclusie
Hartrevalidatie aan huis:
- is uitvoerbaar in de eerste lijn
- vergroot deelname van ouderen
- verbetert fysiek functioneren
- maakt betrouwbare thuismonitoring mogelijk
Daarmee vormt zij een realistisch en waardevol alternatief voor traditionele hartrevalidatie in het ziekenhuis.