Belemmeringen en mogelijkheden om sarcopenie in de geriatrische revalidatie te bestrijden
Dinsdag 12 november promoveerde Laure Verstraeten aan de Vrije Universiteit Amsterdam.
Op deze pagina geeft ze een weergave van de belangrijkste resultaten van het EMPOWER-GR onderzoek en de vertaling van deze resultaten naar de praktijk.
Bekijk hier het lekenpraatje (10 minuten)
Bekijk hier de verdediging
Belemmeringen en mogelijkheden om sarcopenie in de geriatrische revalidatie te bestrijden
De vergrijzing van de wereldbevolking brengt een toenemende druk op de gezondheidszorg met zich mee, mede door de stijging van multimorbiditeit en geriatrische syndromen zoals sarcopenie en ondervoeding. Geriatrische revalidatie speelt een essentiële rol bij het herstellen van functionele mogelijkheden en de kwaliteit van leven van ouderen na een ziekenhuisopname. Sarcopenie, oftewel spierverlies, is hierbij een belangrijke factor, maar wordt vaak over het hoofd gezien vanwege beperkte kennis en meetinstrumenten.
Deel 1: Prevalentie en impact van geriatrische syndromen
Bij opname komen geriatrische syndromen, zoals ondervoeding en sarcopenie, vaak gezamenlijk voor. Ondervoeding blijkt bovendien het risico op ernstige sarcopenie te verdubbelen. Dit benadrukt de noodzaak van gecombineerde interventies op het gebied van voeding en beweging. Patiënten met ondergewicht lieten tijdens hun opname een gewichtstoename zien, terwijl patiënten met overgewicht of obesitas juist gewicht verloren. Spiermassa nam toe bij ondervoede patiënten met sarcopenie, maar niet bij patiënten zonder ondervoeding. Opvallend was dat de frequentie van fysiotherapie lager was bij patiënten met sarcopenie en ondervoeding.
Verstraeten LMG, Sacchi F, van Wijngaarden JP, Meskers CGM, Maier AB. Sarcopenia, malnutrition, and cognition affect physiotherapy frequency during geriatric rehabilitation: RESORT cohort. Ann Phys Rehabil Med. 2023;66(6):101735.
Verstraeten LMG, Guan L, van Oort J, Meskers CGM, Maier AB. Blood biochemistry-based biological age does not associate with muscle mass, strength, functional and physical performance in geriatric rehabilitation inpatients: RESORT. Submitted.
Deel 2: Kennis en implementatie van sarcopenie in de praktijk
Uit onderzoek bleek dat slechts 3% van de patiënten zich bewust was van sarcopenie. Zorgverleners hadden wel kennis van sarcopenie, maar de diagnose en behandeling werden zelden geïmplementeerd in de praktijk door een gebrek aan tijd, apparatuur en kennis. Patiënten waren bereid een behandeling te starten, maar gaven aan moeite te hebben met orale voedingssupplementen en weerstandstraining.
Deel 3: Diagnostiek van sarcopenie
Bij geriatrische revalidatie bleek het meten van spierkracht met handknijpkracht betrouwbaarder dan de stoelstandtest, omdat veel patiënten deze laatste test niet konden uitvoeren. Het meten van spiermassa met bio-elektrische impedantieanalyse was haalbaar bij de meeste patiënten, hoewel dit lastiger bleek bij patiënten met mobiliteitsbeperkingen.
Verstraeten LMG, de Haan NJ, Verbeet E, van Wijngaarden JP, Meskers CGM, Maier AB. Handgrip strength rather than chair stand test should be used to diagnose sarcopenia in geriatric rehabilitation inpatients: REStORing health of acutely unwell adulTs (RESORT). Age Ageing. 2022;51(11): afac242.
Verstraeten LMG, van Wijngaarden JP, Kim DY, Meskers CGM, Maier AB. Feasibility of bioelectrical impedance analysis in routine clinical care to assess
body composition in geriatric rehabilitation inpatients: RESORT. Aging Clin Exp Res. 2023;35(2):293-302.
Deel 4: Interventies voor sarcopenie in geriatrische revalidatie
De toevoeging van weerstandstraining (RET) aan de gebruikelijke zorg, zelfs bij beperkte mobiliteit, verbeterde de mobiliteit en onafhankelijkheid in het dagelijks leven. Hoewel de haalbaarheid van RET in combinatie met voedingssupplementen beperkt bleek, zagen we duidelijke verbeteringen in spierkracht en fysieke prestaties bij patiënten die de behandeling volhielden.
Verstraeten LMG, van Wijngaarden JP, Meskers CG, Maier AB. Resistance exercise training and oral nutritional supplementation in geriatric rehabilitation patients with low muscle strength: a 13-week randomized controlled feasibility trial. Submitted.
Conclusie
Dit onderzoek benadrukt het belang van het tijdig diagnosticeren en behandelen van sarcopenie en ondervoeding tijdens geriatrische revalidatie. Hoewel zorgverleners bekend zijn met sarcopenie, wordt de implementatie bemoeilijkt door een gebrek aan middelen, tijd en samenwerking. Een gezamenlijke inspanning tussen zorgverleners, zorgorganisaties en verzekeraars is nodig om de diagnostiek en behandeling van sarcopenie te verbeteren en hulpmiddelen beschikbaar te stellen. Alleen zo kunnen we de kwaliteit van geriatrische revalidatie optimaliseren en het herstel van ouderen ondersteunen.
