Laag eiwitgehalte in plantaardige voeding beperkt de eiwittransitie in het ziekenhuis
In het kader van het PEARLS-project voerden we tussen oktober en november 2023 een onderzoek uit onder 234 patiënten in het Amsterdam UMC. Het doel van dit onderzoek was om:
- Vast te stellen of patiënten via hun voeding voldoende energie en eiwitten innemen.
- Te beoordelen in hoeverre hun voedingspatroon aansluit bij de doelstellingen van de Green Deal Duurzame Zorg, die streeft naar een gelijke verdeling van dierlijke en plantaardige eiwitten (50:50).
- Het aminozuurprofiel te analyseren van maaltijden waarbij meer dan de helft van het eiwit uit plantaardige bronnen afkomstig was.
Belangrijkste bevindingen
- Slechts 20% van de 234 onderzochte patiënten haalde de aanbevolen eiwitinname van 1,2 g/kg lichaamsgewicht per dag.
- Ruim 80% voldeed niet aan de norm van een 50:50-verhouding tussen dierlijk en plantaardig eiwit
- Patiënten die voldoende eiwitten binnenkregen, aten over het algemeen meer dierlijke producten.
- Zuivel en vlees, vis & kip waren de grootste dierlijke eiwitbronnen, terwijl brood en granen de belangrijkste plantaardige eiwitbronnen waren (zie figuur 1 en 2).
- Maaltijden met >50% plantaardig eiwit bevatten minder eiwit en missen vaak essentiële aminozuren, met name lysine.
- Bij maaltijden met >50% plantaardig eiwit was lysine het meest beperkend, terwijl dit probleem niet voorkwam bij maaltijden met >50% dierlijk eiwit.
Figuur 1: Bijdrage van plantaardige en dierlijke eiwitbronnen aan de totale dagelijkse eiwitinname bij alle patiënten
Figuur 2: Bijdrage van plantaardige en dierlijke eiwitbronnen aan de totale dagelijkse eiwitinname bij patiënten die >50% plantaardig aten
Implicaties voor de praktijk
De overstap naar meer plantaardige eiwitten is in het ziekenhuis extra uitdagend door de lagere eiwitdichtheid en onvolledige aminozuurprofielen van plantaardige voeding. Dit kan het risico op ondervoeding en spierverlies vergroten, vooral bij kwetsbare patiënten. Zorgprofessionals dienen hier rekening mee te houden bij het samenstellen van menu’s en het adviseren van patiënten.
Aanbevelingen
- Besteed extra aandacht aan de hoeveelheid én kwaliteit van eiwit bij plantaardige maaltijden.
- Combineer verschillende plantaardige eiwitbronnen om het aminozuurprofiel te optimaliseren.
- Gebruik hulpmiddelen zoals de AminoFit-tool om aminozuurscores van maaltijden te beoordelen.
Hoe verder?
Deze innameregistratie vond eind 2023 plaats in Amsterdam UMC. Sindsdien is het voedingsaanbod voor patiënten aangepast, met een groter aandeel plantaardige eiwitten. Binnenkort wordt het onderzoek herhaald om te beoordelen of deze aanpassingen hebben geleid tot een gunstiger verhouding tussen dierlijk en plantaardig eiwit, voldoende eiwitinname en een optimale eiwitkwaliteit.
Project over duurzame voeding voor patienten – PEARLS
Project over duurzame en gezonde voeding voor medewerkers en bezoekers – Gezonder eten in Amsterdam UMC